Το δόγμα της Κλάιν

5 02 2012

Σε μια βόλτα μου στο κέντρο κατά τις διακοπές των Χριστουγέννων, έπαθα ΣΟΚ από το εμβαδόν που καταλάμβανε στις προθήκες των βιβλιοπωλείων το «Δόγμα του Σοκ» της Ναόμι Κλάιν. Παράλληλα, σε διάφορες περιστάσεις, φίλοι ή και άνθρωποι που μόλις έχω γνωρίσει επιλέγουν αυτό το βιβλίο ως θέμα για να ανοίξουμε συζήτηση. Εντάξει, δεν είναι και μεγάλη έκπληξη να επιτυγχάνει στη χώρα του Λιακόπουλου ένα δήθεν ερευνητικό βιβλίο που «τεκμηριώνει» μια θεωρία συνωμοσίας, ειδικά στις δύσκολες μέρες που ζούμε. Αλλά μιας και πλασάρεται ως προϊόν δημοσιογραφικής δουλειάς, ο αντίλογος προς αυτό είναι επιβεβλημένος.

Από το 2007 που εξεδόθη, επαρκής κριτική του έχει ασκηθεί στην Αγγλική γλώσσα, κριτική που δεν είναι διαθέσιμη στα Ελληνικά. Αν ψάξετε με «Δόγμα του Σοκ» στο google, θα δείτε 375.000 αποτελέσματα, ελάχιστα από τα οποία αφορούν αντίλογο, μιας και η μόνη (γνωστή σε μένα) δημοσιευμένη κριτική είναι αυτή του Αριστείδη Χατζή στο Books Journal (Οκτ. 2011) (pdf).

Νομίζω ότι αξίζει να υπάρξουν περισσότερες πηγές αντιλόγου στα Ελληνικά για τον καλόπιστο Έλληνα αναγνώστη.

Νωρίτερα, και πολύ εκτενέστερα έχει ασχοληθεί και κατά την άποψή μου έχει καταρρίψει το «Δόγμα του Σοκ» ο Johan Norberg, από το Ινστιτούτο Cato, εκδίδοντας το paper «The Klein Doctrine, The rise of disaster polemics». Εδώ το πρωτότυπο. Στο επόμενο video από το ReasonTV συνοψίζει τα κύρια σημεία της κριτικής του σε 9 λεπτά.

Μαζί με τον Νίκο Χαραλάμπους, αποφασίσαμε να το μεταφράσουμε στα Ελληνικά. Στην προσπάθεια συνέδραμαν αποφασιστικά ο Δημήτρης Σταύρου και ο Στέφανος Αθανασιάδης. Παρακάτω το παραθέτω σε scribd αλλά και ελεύθερο κείμενο. Ελπίζω να γίνει έναυσμα για μια παραγωγική συζήτηση.

 

Το Δόγμα της Κλάιν

Η Άνοδος της Ρητορικής της Καταστροφής

του Johan Norberg

 

 

πρωτότυπο κείμενο: http://www.cato.org/pubs/bp/bp102.pdf

Μετάφραση στα Ελληνικά:

Σπύρος Ντόβας,  Νίκος Χαραλάμπους

 

 

Επιτελική Σύνοψη

Το βιβλίο «Το Δόγμα του Σοκ» της Ναόμι Κλάιν υποτίθεται ότι αποτελεί μια αποκάλυψη της ανάλγητης φύσης του Καπιταλισμού της ελεύθερης αγοράς και του κορυφαίου πρόσφατου υποστηρικτή του, του Μίλτον Φρήντμαν. Η Κλάιν υποστηρίζει ότι ο Καπιταλισμός πάει χέρι-χέρι με την απολυταρχία και τη βαρβαρότητα και ότι δικτάτορες και άλλες μοχθηρές πολιτικές φυσιογνωμίες επωφελούνται από τα «Σοκ» – καταστροφές δηλαδή, φυσικές ή κατασκευασμένες – για να αυξήσουν την εξουσία τους και να εφαρμόσουν αντιδημοφιλείς μεταρρυθμίσεις προς την κατεύθυνση της ελεύθερης αγοράς. Η Κλάιν αναφέρει τη Χιλή υπό το στρατηγό Αουγκούστο Πινοσέτ, τη Βρετανία υπό τη Μάργκαρετ Θάτσερ, την Κίνα κατά τη διάρκεια της κρίσης της πλατείας ΤιενΑνΜεν και το συνεχιζόμενο πόλεμο στο Ιράκ ως παραδείγματα αυτής της διαδικασίας.

Η ανάλυση της Κλάιν είναι απελπιστικά ελαττωματική,  ουσιαστικά σε όλα τα επίπεδα. Τα ίδια τα λόγια του Φρήντμαν τον αναδεικνύουν σε υποστηρικτή της Ειρήνης, της Δημοκρατίας και των Ατομικών Δικαιωμάτων. Υποστήριξε ότι οι σταδιακές οικονομικές μεταρρυθμίσεις είναι συχνά προτιμότερες από τις απότομες και ότι οι πολίτες θα πρέπει να είναι πλήρως ενημερωμένοι σχετικά με αυτές, ώστε να προετοιμαστούν καλύτερα εκ των προτέρων. Επιπλέον, ο Φρήντμαν καταδίκασε το καθεστώς Πινοσέτ και αντιτάχθηκε στον πόλεμο του Ιράκ.

Τα ιστορικά παραδείγματα της Κλάιν επίσης καταρρέουν αν εξεταστούν λεπτομερειακά. Για παράδειγμα, η Κλάιν ισχυρίζεται ότι η καταστολή στην Πλατεία Τιεν-Αν-Μεν είχε σκοπό να συντρίψει την αντίθεση στις φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις, όταν στην πραγματικότητα, είχε ως αποτέλεσμα το πάγωμα της απελευθέρωσης για χρόνια. Επίσης υποστηρίζει ότι η Θάτσερ χρησιμοποίησε τον πόλεμο στα Φώκλαντς ως κάλυψη για τις αντιδημοφιλείς οικονομικές της πολιτικές, ενώ στην πραγματικότητα αυτές οι οικονομικές πολιτικές απολάμβαναν ισχυρή λαϊκή στήριξη.

Ούτε με τις ευρύτερες εμπειρικές διαπιστώσεις της η Κλάιν τα καταφέρνει καλύτερα. Οι έρευνες σχετικά με τις πολιτικές και οικονομικές ελευθερίες αποκαλύπτουν ότι τα λιγότερο ελεύθερα πολιτικά καθεστώτα τείνουν να ανθίστανται στην απελευθέρωση των αγορών, ενώ εκείνα τα κράτη με περισσότερες πολιτικές ελευθερίες τείνουν να επιδιώκουν και τις οικονομικές ελευθερίες.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »





Ένας δίκαιος μα τόσο άνισος αγώνας

9 02 2011

XYTA_2Με τα επεισόδια στην Κερατέα για τον υπό κατασκευή ΧΥΤΑ να κλιμακώνονται, ξαναδημοσιεύω μια ανάρτησή μου από το 2009, όταν αμυνόμενοι τότε ήταν οι κάτοικοι του Γραμματικού. Δεν χρειάζεται να αλλάξω τίποτα.

——————————————————————

 

Θέλω να εκφράσω την συμπάθεια και την συμπαράστασή μου στους κατοίκους του Γραμματικού σήμερα όπως τη συμπάθειά μου είχαν οι κάτοικοι της Λευκίμμης και του Καρβουναρίου εχθές και θα έχουν και οι κάτοικοι της Κερατέας αύριο. Είναι ακόμη μια περίπτωση που οι «ανάγκες των πολλών», μέσα από μια νομότυπη δημοκρατική διαδικασία έρχονται να τσαλαπατήσουν τους λίγους. Σταλινικές πρακτικές με δημοκρατική λεοντή.

Διαβάζω ότι τον υπάρχοντα σχεδιασμό στηρίζουν η Κεντρική Ενωση Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδας (ΚΕΔΚΕ) και ο ο Ενιαίος Σύνδεσμος Δήμων και Κοινοτήτων Ν. Αττικής (ΕΣΔΚΝΑ). Λογικό. Πόσες ψήφους έχουν το Γραμματικό και η Κερατέα σε αυτά τα όργανα; Υπήρχε περίπτωση η Παιανία, Λούτσα, η Νέα Μάκρη κλπ να ψηφίσουν κόντρα σε αυτήν την NIMBY (για αυτές) διευθέτηση;

Η πολιτική διαδικασία είναι εγγενώς άδικη όταν έρχεται να διαχειριστεί θέματα που έχουν επίπτωση στα περιουσιακά στοιχεία των πολιτών. Σε κάθε περίσταση είναι δυνατόν να συμπτυχθεί (και συνηθέστατα συμπτύσσεται) μια ad hoc πλειοψηφία που πιέζει για την λήψη μέτρων που ευνοούν (οικονομικά) την ίδια και θίγουν την μειοψηφία που υπολείπεται (ένα παράδειγμα είναι οι ακτιβιστές των «ελεύθερων χώρων» οι οποίοι αφού πρώτα τσιμέντωσαν τις δικές τους ιδιοκτησίες, πιέζουν για να αποτραπούν εκείνοι που δεν έχουν χτίσει ακόμα, κραυγάζοντας -οι τσιμεντώσαντες- ότι «πήξαμε στο τσιμέντο» και «όχι άλλο τσιμέντο»).

Προκειμένου να αποτραπούν φαινόμενα κατά τα οποία κάποιο 90%, εντελώς δημοκρατικά, θα λεηλατεί το υπόλοιπο 10%, το Σύνταγμα έχει διατάξεις που προστατεύουν την ιδιοκτησία και οριοθετούν τις δυνατότητες του κράτους να απαλλοτριώνει – πάντα καταβάλλοντας δίκαιη αποζημίωση.

Στην περίπτωση των ΧΥΤΑ όμως, παρότι η χωροθέτησή τους συνιστά ουσιαστικά μερική απαλλοτρίωση των πέριξ περιοχών, καθώς οι πιθανές χρήσεις της γης δραστικά περιορίζονται και η αξία της γης ουσιαστικά μηδενίζεται (πρόσθετα στην αρνητική επίπτωση στην ποιότητα ζωής των κατοίκων) το κράτος μονομερώς αποφασίζει, διατάζει και εκτελεί δια των ροπάλων των ΜΑΤ.

Το ΠΑΣΟΚ «χαρακτήρισε αποτυχημένη την πολιτική για τη διαχείριση του περιβάλλοντος που γίνεται με τα ΜΑΤ». Οι γνωστές γενικότητες – για την ουσία τίποτα.

Ο ΣΥΡΙΖΑ καλεί σε διάλογο. Αμήν. Ένας διάλογος με σκοπό να πειστεί κάποιος να υποδεχθεί τα σκουπίδια θα ήταν μια ατέρμονη κολοκυθιά. «Γιατί εγώ και όχι αυτός;».

Η μόνη δίκαιη και συνολικά αποτελεσματική προσέγγιση στο θέμα της χωροθέτησης (όπως έχω ξαναγράψει πέρσι) θα ήταν μια προσέγγιση αγοράς, με ελεύθερη διαπραγμάτευση μεταξύ των παραγωγών σκουπιδιών και των πιθανών αποδεκτών τους, και την εκούσια συμφωνία τους σε μια δίκαιη (εκ των πραγμάτων, μιας και τα δύο μέρη θα την αποδέχονταν) τιμή.

Οτιδήποτε εκτός από αυτό είναι μια βαρβαρότητα, ένα λυντσάρισμα στο οποίο εμείς, οι αστοί, οι πολλοί, οι πετάω-την-σακουλα-μου-στον-κάδο-και-δεν-με-μέλλει-τι-θα γίνει-μετά, λεηλατούμε και συνθλίβουμε τους λίγους που έτυχε να  έχουν γεννηθεί ή κατοικήσει στο λάθος μέρος.

Ο καθένας από εμάς κρατάει το ρόπαλο των ΜΑΤ που πέφτει -άδικα, εντελώς άδικα- στα κεφάλια τους.





Προσφορές, υπάρχουν μόνο…

20 05 2010

…στις ανοικτές αγορές!





‘Ωρα για συνταγματικό STOP στη ληστεία των βρεφών

26 04 2010

Διάβασα με μεγάλη χαρά το άρθρο της κ. Ντόρας Μπακογιάννη στην Κυριακάτικη Καθημερινή, όπου εισηγείται την συνταγματική καθιέρωση ορίου στη δημοσιονομική επέκταση (λέγε με «έλλειμα προϋπολογισμού»). Εντάξει, θα προτιμούσα να μιλούσε καθαρά για απαγόρευση των ελλειματικών προϋπολογισμών, αλλά ΟΚ, από προβεβλημένο πολιτικό στέλεχος που πρωτοβάζει το θέμα στην ευρύτερη  δημόσια συζήτηση  είναι αναμενόμενο  οι διατυπώσεις να είναι «ευέλικτες».

Πάντα απορούσα με το θράσσος κυρίως του ΣΥΝ (Αλαβάνος κ’ Σια) αλλά και ενός σημαντικού κομματιού του ΠΑΣΟΚ οι οποίοι επίτιθονταν στην συνθήκη του Μάαστριχτ και το 3% όριο ελλείματος που έθετε, συσχετίζοντας το ύψος του ελλείματος με την «προοδευτικότητα» της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής.

Τώρα, το τι «προοδευτικό» υπάρχει στο να επιτίθεσαι στην  de facto πλέον αδύναμη κοινωνική ομάδα, δηλ. τα νήπια τα βρέφη και τα αγέννητα παιδιά,  χρεώνοντάς τα για να εξασφαλίσεις την σημερινή σου βολή, ποτέ δεν μπήκαν στον κόπο να εξηγήσουν (ίσως και κανείς δεν τους ρώτησε).

Για μένα είναι προφανώς μια ΑΧΡΕΙΑ πολιτική.

Και είναι και μια ΘΡΑΣΥΔΕΙΛΗ πολιτική, γιατί αντί να επιτεθεί στον «ταξικό της εχθρό» για να εξασφαλίσει τους πόρους για μεγαλύτερες δημόσιες δαπάνες, προτιμά να τους κλέβει από τα παιδιά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »





Το «We Don’t Pay for Your Crisis» στην σωστή του βάση:

22 04 2010

...»Σε ό,τι αφορά τη φημολογία περί επερχόμενων μειώσεων των εισοδημάτων στον ιδιωτικό τομέα, ο κ. Δασκαλόπουλος μίλησε για παραφιλολογία, επισημαίνοντας πως «η δημόσια και όχι η ιδιωτική οικονομία βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης».

Τασσόμενος ξεκάθαρα κατά της μείωσης μισθών πρόσθεσε: «Δεν είναι λογικό οι εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα να πληρώσουν την ασωτία των συντεχνιών του δημόσιου τομέα και του πελατειακού συστήματος. Ο ιδιωτικός τομέας έχει τρόπους να ξαναβρεί τον δρόμο προς την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη χωρίς να μειωθεί το εισόδημα των εργαζομένων του. Κι αυτό είναι κάτι που οι Βρυξέλλες και το ΔΝΤ μπορούν να καταλάβουν».

Από εδώ:  http://www.naftemporiki.gr/news/cstory.asp?id=1805685





…be thankful I don’t take it all…

31 12 2009

Let me tell you how it will be;

There’s one for you, nineteen for me.

‘Cause I’m the taxman,

Yeah, I’m the taxman.

Should five per cent appear too small,

Be thankful I don’t take it all.

‘Cause I’m the taxman,

Yeah, I’m the taxman.

(if you drive a car, car;) – I’ll tax the street;

(if you try to sit, sit;) – I’ll tax your seat;

(if you get too cold, cold;) – I’ll tax the heat;

(if you take a walk, walk;) – I’ll tax your feet.

Taxman!

‘Cause I’m the taxman,

Yeah, I’m the taxman.

Don’t ask me what I want it for, (ah-ah, mister Wilson)

If you don’t want to pay some more. (ah-ah, mister heath)

‘Cause I’m the taxman,

Yeah, I’m the taxman.

Now my advice for those who die, (taxman)

Declare the pennies on your eyes. (taxman)

‘Cause I’m the taxman,

Yeah, I’m the taxman.

And you’re working for no one but me.

Taxman!





Χρωστάω; Πουλάω. Δεν αυτοκτονώ!

22 12 2009

Όλοι όσοι είναι στην αγορά (δεν εννοώ τους ΔΥ που κάνουν shopping στην Ερμού) αναγνωρίζουν ότι ο φετινός χειμώνας είναι από τους χειρότερους, και όλοι εκτιμούν ότι τα ακόμη χειρότερα έρχονται.

Είναι απόλυτα βέβαιο ότι πάρα πολλές επιχειρήσεις θα βρεθούν στο χείλος της αβύσσου και πολλές από αυτές θα κλείσουν. Το να κλείσει μια υγιής κατά τα άλλα επιχείρηση, επειδή βρέθηκε στη μέγγενη της κρίσης, είναι ζημιά μεγαλύτερη από το κεφάλαιο που κάηκε. Η κάθε επιχείρηση ενσωματώνει άυλη παραγωγική αξία· είναι το μομέντουμ που έχουν άνθρωποι που εργάζονται για καιρό μαζί (αυτό που μου αρέσει να ονομάζω «οργανωσιακή ενθαλπία») είναι η σχέση με τους προμηθευτές της και τα κανάλια πώλησης που παίρνουν χρόνο και κόπο να χτιστούν είναι η σιγουριά που παρείχε στους πελάτες της το να συνεργάζεσαι με κάποιον για καιρό κλπ. Όλα αυτά τα πράγματα, αν αύριο με κάποιο θαύμα η κρίση λήξει και άφθονο κεφάλαιο καταστεί ξανά διαθέσιμο, δεν μπορούν να αγοραστούν με χρήματα. Η βλάβη είναι μόνιμη.

Από την άλλη, εν μέσω κρίσης, η κυβέρνηση εναγωνίως αναζητά πηγές εσόδων, και απεργάζεται τρόπους να τραβήξει πόρους από την θνήσκουσα έτσι και αλλιώς αγορά.

Είναι σαν να προσπαθεί ένας ναυαγός να αντιμετωπίσει τον υποσιτισμό τρώγοντας το πόδι του.

Απορώ ειλικρινά γιατί από κανέναν δεν συζητιέται μια άλλη προφανής εναλλακτική: Αντί να βάλουμε ταφόπλακα στην πραγματική οικονομία, να πουλήσουμε δημόσια γη, για να εξοφλήσουμε (μεγάλο) μέρος του χρέους μας. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »